چگونه قرآن را حفظ کنیم؟

چگونه قرآن را حفظ کنیم؟

مقدمات حفظ قرآن کریم

در روزهای آغازین حفظ قرآن، با مشکلات و دشواریهای گونه گونی روبه رو هستید: هنوز با شرایط و شیوه حفظ قرآن و لحن و آهنگ عربی آن اُنس نگرفته و به آن عادت نکرده اید؛ هنوز با نظم و انضباط حاکم بر آن، خو نگرفته و هماهنگ نشده اید؛ هنوز با کلمات و واژه های قرآن و روش ترتیل در حفظ قرآن آشنا و مأنوس نشده اید؛ هنوز از محل وَقف و درنگ بر آیات آگاه نگشته اید؛ هنوز قواعد تجوید قرآن را، بر آیات، تطبیق نداده اید و.... بنابراین، باید ...

1. در روزهای آغازین حفظ قرآن، با مشکلات و دشواریهای گونه گونی روبه رو هستید: هنوز با شرایط و شیوه حفظ قرآن و لحن و آهنگ عربی آن اُنس نگرفته و به آن عادت نکرده اید؛ هنوز با نظم و انضباط حاکم بر آن، خو نگرفته و هماهنگ نشده اید؛ هنوز با کلمات و واژه های قرآن و روش ترتیل در حفظ قرآن آشنا و مأنوس نشده اید؛ هنوز از محل وَقف و درنگ بر آیات آگاه نگشته اید؛ هنوز قواعد تجوید قرآن را، بر آیات، تطبیق نداده اید و.... بنابراین، باید آن قدر حوصله و پشتکار و تمرین داشته باشید تا بر این مشکلات و دشواریها چیره شوید و هیچ گاه ناامیدی و دلسردی را به خود راه ندهید و بر ادامه این راه، صبور باشید. آن گاه خواهید دید هر مقدار که این کار را ادامه می دهید و به حفظ قرآن عادت می کنید و با روش آن آشنا و مأنوس می گردید و تحت تأثیر نورانیت و معنویت قرآن نیز قرار می گیرید، مشکلات و دشواریهای شما در حفظ قرآن، حتی تکرار آیات برای حفظ شدن و مرور محفوظات قرآنی برای فراموش نشدن، روز به روز و به مراتب، کم و کم و کمتر می شود.

روندگان طریقت ره بلا سپرند                  رفیق عشق چه غم دارد از نشیب و فراز
ناز پرورده تَنَعُّم نَبَرد راه به دوست             عاشقی شیوه رندان بلاکش باشد
حافظ

2. سعی کنید پیش از شروع حفظ قرآن، کتابها و نوشته هایی را که در زمینه «روش حفظ قرآن» نگاشته شده است، نیز مطالعه نمایید و از نکته های نو و سودمند آنها بهره مند شوید؛ زیرا هر گُلی یک بویی دارد.

3. پیش از آغاز حفظ قرآن، از روشهای حفظ قرآن با وسائل سمعی و بصری، مانند سی دی های رایانه ای، نیز آگاه شوید و نکات سودمند آنها را یاد بگیرید و به کار بندید.

4. پیش از شروع حفظ قرآن، با حافظان قرآن نیز «مشورت» نمایید و از روشها و تجربیات و نکات سودمند آنان بهره مند شوید؛ زیرا برخی از روشها و تجربه ها و نکته های حفظ قرآن، در کتابها و نوارها و مانند آن دیده نمی شوند و شما می توانید فقط از راه «مشورت»، به همه آنها دست یابید.

5. نخست نام سوره موردنظر برای حفظ را به شکل صحیح آن یاد بگیرید و حفظ کنید. مثلاً توجه داشته باشید که نام سوره های «فاتِحَة»، «بَقَرَة»، «آل عِمران»، «مائِدَة»، «تَوبَة»، «یونُس»، «یوسُف»، «حِجر»، «إِسراء»، «قَصَص»، «شُوری»، «حُجُرات»، «مُجادِلَة»، «مُمتَحِنَة»، «جُمُعَة»، «غاشِیَة»، «لَیل»، «زَلزَلَة»، «قارِعَة»، «هُمَزَة»، «قُرَیش» و «کَوثَر» را به شکل غلط و مانند «فاتِحِة»، «بَقَرِة»، «آل عُمران»، «مائِدِة»، «تُوْبِة»، «یونِس»، «یوسِف»، «حَجر»، «أَسراء»، «قِصَص»، «شَوری»، «حُجَرات»، «مُجادَلَة»، «مُمتَحَنَة»، «جُمْعِة»، «غاشِیِة»، «لِیل»، «زِلزِلِة»، «قارِعِة»، «هُمَزِة»، «قُرِیش» و «کُوثَر» حفظ ننمایید.

البته کار خوب دیگری که می توانید انجام بدهید این است که نامهای 114 سوره قرآن را به 22 قسمت 5 تایی و یک قسمت 4 تایی تقسیم کنید و نام سوره ها را 5 تا ـ 5 تا، غیر از قسمت آخر که 4 سوره ای است، یاد بگیرید و حفظ نمایید. به طور مثال، نام 5 سوره اول قرآن عبارتند از:

حَمد؛ بَقَرَة؛ آل عِمران؛ نِساء؛ مائِدَة.

6. نام برخی از سوره ها از «حروف مُقَطَّعه» تشکیل شده است و باید آنها را طبق قاعده خواندن «حروف مقطّعه» و جداجدا و با اسمهای مخصوص خودشان بخوانید. مثلاً باید سوره (صآ) را به صورت (صآد)، و سوره (قآ) را به صورت (قآف)، سوره (طه) را به صورت (طاها)، و سوره (یسآ) را به صورت (یاسیآن) بخوانید و حفظ نمایید.

7. بکوشید از همان آغاز، معنی نامِ سوره ها را یاد بگیرید و حفظ کنید. به طور مثال، نام سوره «نَحل» به معنی «زنبور»، نام سوره «نَمل» به معنی «مورچه» و نام سوره «لَیل» به معنی «شب» است.

8. اگر برخی از سوره ها دارای دو یا چند نام هستند، همه نامهای آن سوره را یاد بگیرید و حفظ نمایید. مثلاً سوره هفدهم قرآن دارای دو نام «إِسراء» و «بَنی إِسرائیل»، و سوره چهلم قرآن دارای دو نام «غافِر» و «مُؤمِن»، و سوره چهل و یکم قرآن دارای دو نام «فُصِّلَت» و «سَجدَة»، و سوره هفتاد و ششم قرآن دارای دو نام «إِنسان» و «دَهر»، و سوره نود و چهارم قرآن دارای دو نام «شَرح» و «اِنشِراح»، و سوره نود و نهم قرآن دارای دو نام «زَلزَلَة» و «زِلزال» و سوره صد و یازدهم قرآن دارای سه نام «مَسَد» و «تَبَّت» و «لَهَب» است.

9. شایسته است بدانید که نام هر سوره ای از قرآن، از کدام آیه آن سوره و یا جز آن برگرفته شده است. مثلاً نام سوره «فَلَق» از آیه اول آن سوره، یعنی «قُل أَعوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ» و نام سوره «عَلَق» از آیه دوم آن سوره، یعنی «خَلَقَ الاِْنسانَ مِن عَلَقٍ» و نام سوره «ماعون» از آیه آخر آن سوره، یعنی «ویَمنَعونَ الْماعونَ» برگرفته شده است.

10. شایسته است پیش از حفظ هر سوره از قرآن، ترتیب و یا همان شماره سوره را حفظ کنید. مثلاً سوره «فاتِحَة»، سوره اول قرآن و سوره «حَدید»، سوره پنجاه و هفتم قرآن و سوره «ناس»، سوره صد و چهاردهم قرآن است. گفتنی است که ترتیب و شماره هر سوره از قرآن، در آغاز همان سوره و یا در فهرست نام سوره ها که معمولاً در پایان قرآنها آورده می شود، ذکر شده است.

11. خوب است پیش از حفظ هر سوره از قرآن، تعداد آیات آن سوره را نیز حفظ نمایید. به طور نمونه، سوره «فاتِحَة» دارای 7 آیه، و سوره «حَدید» دارای 29 آیه، و سوره «ناس» دارای 6 آیه است. شایان گفتن است که تعداد آیات هر سوره، معمولاً، در آغاز همان سوره آورده شده است. و یا می توانید آیه آخر هر سوره را پیدا کنید و شماره آن را که نشان دهنده تعداد آیات آن سوره است، حفظ نمایید.

12. شایسته است بدانید که هر سوره و آیه ای از قرآن، در جزء چندم قرآن است. به طور نمونه، سوره «بَقَرَة» و آیه 43 آن، یعنی «وأَقیموا الصَّلوةَ وءاتوا الزَّکوةَ وارکَعوا مَعَ الرّاکعِینَ»در جزء اول قرآن، و سوره «کَهف» و آیه 44 آن، یعنی «هُنالِکَ الوَلایَةُ للّه ِِ الحَقِّ هُوَ خَیرٌ ثَوابا وخَیرٌ عُقبا» در جزء پانزدهم قرآن، و سوره «اِنشِقاق» و آیه 6 آن، یعنی «یآ أَیُّهَا الإِنسانُ إِنَّکَ کادِحٌ إِلی رَبِّکَ کَدحا فَمُلاقیهِ» در جزء سی ام قرآن است.

13. پسندیده است که محل نزول هر سوره را که در «مکّه» یا «مَدینه» بوده و به سوره «مَکّی» یا «مَدَنی» نامگذاری و معروف شده است، حفظ کنید. معمولاً محل نزول هر سوره، در آغاز همان سوره و یا در فهرست نام سوره ها که در پایان قرآنها آورده شده، ذکر گردیده است.

14. هر آیه ای از قرآن را که می خواهید حفظ کنید، بهتر است شماره آن آیه و نام سوره آن را نیز حفظ نمایید. به طور مثال، آیه «فَذَکِّر إِن نَفَعَتِ الذِّکری» آیه نهمِ سوره «أَعلی» است. البته توجه داشته باشید از نظر ما، شیعیان و پیروان مذهب اِمامیه، هر «بسم اللّه الرحمن الرحیم» که در آغاز سوره ها آمده است، یک آیه مستقل شمرده می شود، هر چند به ناچار، در حفظ آیات الهی و شمارش آنها، از قرآنهایی که با رسم الخط «عثمان طه» است و فقط «بسم اللّه الرحمن الرحیمِ» آغاز سوره «حمد» را یک آیه مستقل در نظر گرفته و در شمارش آیات به حساب آورده است، استفاده می کنیم.

10 روش حفظ پنج مرحله ای قرآن کریم

در این مقاله  سعی می شود روشی مناسب و استاندارد برای حفظ قرآن کریم معرفی شود. این روش که یکی از مهمترین و معتبرترین روشهای حفظ می باشد به روش پنج گانه حفظ معروف است. شما با خواندن این مقاله می توانید گام گام با مراحل حفظ قران کریم آشنا شده و به حفظ قرآن کریم بپردازید.

مقدمه :

   به عملیات ذخیره سازی اطلاعات در ذهن به منظور یادآوری دوباره حفظ می گویند. این اطلاعات می تواند صوتی، تصویری ، حسی و یا ترکیبی از این ها باشد . این عملیات فرآیندی دارد که  ذهن باید آن را طی کند. این فرآیند در افراد مختلف گوناگون است یعنی هر فرد بنا به حافظه ی غالب خود (همان طور که انواع حافظه در مقاله ی" نقش حافظه ی شنوایی در حفظ" تعریف شد) این فرآیند را متکی بر روی آن حافظه انجام می دهد . حفظ قرآن نیز از این قاعده مستثنا نیست و به عنوان یک داده ی صوتی تصویری باید فرآیند حفظ را طی کند .

در این مقاله  سعی می شود روش حفظ مبتنی بر به کارگیری انواع حافظه و استفاده حداکثری از آن ها ارایه شود که به روش پنج گانه حفظ معروف است. این مراحل عبارت است از  : 1 . گوش دادن به صوت ترتیل   2 . روخوانی و روان خوانی آیات       

 3. ترجمه و درک معنا  4. جمله بندی و تکرارهرآیه  5 . تکرار آیه حفظ شده با 3 تا 5 آیه قبل  ، که در ادامه هر مرحله را جدا گانه توضیح می دهیم .

در آغاز:

   در اینجا می خواهیم یادآوری کنیم که برای حفظ قرآن کریم در ابتدا باید از شر شیطان به خداوند رحمان پناه ببریم و ذهن خود را از تمام مسایل روز مره خالی کنیم و هدف خود از حفظ که رضای خدا و درک برنامه ی زندگی و سعادت ما انسان ها که خداوند  فرستاده است را در ذهن بیاوریم و همچنین عظمت این کلام را در نظر بگیریم .

ترجیحا وضو گرفته و چند صلوات بفرستیم ، با این کار ذهن خود را آماده ی حفظ میکنیم زیرا اذکار و اسامی خداوند مانترا هستند . به طور کل، مانترا کلمه یا گروهی از کلمات است که حامل  ارتعاشات صوتی معین است که قصد وعمل اصلی آن تغزیه ی روحی است . برخی از صداها و نوسانات خاصیتی دارند که باعث تلطیف روح می شوند و الگوهای انرژی بدن را فعال می کنند که اسمای الهی از آن دسته کلماتند، پس بهتر است قبل از کار و فعالیت ذهنی از این کلمات استفاده کنیم.

مراحل پنچ گانه حفظ قرآن :

1 . گوش دادن به صوت ترتیل

 میدانیم که زبان عربی بسیار دقیق است به طوری که اگر یک حرف یا یک اعراب یا حتی یک تجوید رعایت نشود ممکن است معنی دگرگون شود. به طور مثال  کلمه ی صمد در" الله الصمد"  به معنای بی نیاز است که اگر مانند سمد تلفظ شود به معنای روغن است. پس این که ما چگونه حروف و کلمات را بخوانیم در معنی ومفهوم تاثیر مستقیم دارد .

  از طرف دیگر خداوند در قرآن مارا به زیبا خوانی قرآن تشویق می کند یعنی باید قرآن را با صوت و لحنی شایسته و دلنشین تلاوت کنیم که این امر نیز نیاز به آموزش دیدن دارد .از این رو نیاز به راهنمایی راجع به چه طور خواندن کلمات، محل های وقف و ابتدا و تلفظ حروف دارد، خوب پس ما دو کار را می توانیم انجام دهیم یا باید برای هر اشکال در خواندن کلمات به شخص مسلط به قرآن رجوع  کنیم که این کار هم سخت و زمان بر است و هم برای همه ی افراد مقدور نیست ویا باید از صدای ضبط شده ی یکی از اساتید قرائت استفاده کنیم که با توجه به شرایط حال حاظر از لحاظ تکنولوژیک و سهل الوصول بودن انواع نوار ها و لوح های فشرده و تنوع قاریان این کار نسبت به کار قبل خیلی آسان تر است

  همان طور که در بالا دیدیم استفاده از نمونه ی ترتیلی برای حفظ بسیار ضروری است حال باید ببینیم چگونه باید از نوار استفاده کنیم :

ابتدا نوار را از آیه ای که قصد حفظ آن را داریم گوش می دهیم (در اینجا منظور از نوار هر چیزی است که صوت قرآن از آن پخش می شود) و تا اولین جایی که نوار وقف میکند دوباره نوار را از اول می گذاریم( لزوما نوار باید چند بار تکرار باشد) این که چند بار آن قسمت را تکرار کنیم بسته به میزان قدرت حافظه ی شنوایی شما دارد ولی به طور متوسط شش بار باید نوار را گوش دهید و کسانی که حافظه ی شنیداری ضعیف تری دارند باید تا نه بار گوش دهند . اگر شما مثلا شش بار گوش می دهیم سه بار اول را باید فقط گوش دهید ، دو بار دوم را زمزمه می کنید و بار آخر را بلند با نوار می خوانید . کسانی که بیش تر از شش بار گوش می دهند باید به همین نسبت عمل کنند  .

2 . روخوانی و روان خوانی آیات

   انجام صحیح این مرحله وابسته به کامل شدن مرحله ی قبل است . یعنی بعد این که شما نوار را به خوبی گوش دادید شروع به روخوانی و رفع اشکال در تلفظ کلمات می کنید . ممکن است در ابتدا این مرحله با کندی پیش برود اما بعد از حفظ چند صفحه شما به رسم الخط قرآن عادت کرده و دیگر مشکل روخوانی نخواهید داشت.

 3. ترجمه و درک معنا

    این مرحله در حفظ بسیار مهم و کاربردی است و برای گروه سنی جوان به بالا بیشترین کاربرد را دارد . فایده ی حفظ با معنی این است که هم در هنگام حفظ می توانید راحت تر و زود تر حفظ شوید و هم در هنگام یادآوری مرور راحت تر آیه را با توجه به معنی آن به خاطر می آورید.

در این مرحله توجه به چند نکته ضروری است :

     سعی کنید ابتدا از ترجمه ی معنا محور (تحت الفظی)  استفاده کنید سپس برای درک مفهوم از ترجمه ی مفهوم محور استفاده کنید .

  در حالی که ترجمه را می خوانید توجه داشته باشید که هر کلمه چه معنایی را می دهد .

3.     حتما پس از کامل کردن روخوانی به سراغ معنی آن بروید و خواندن معنی را به زمانی دیگر موکول نکنید .

4.     پس از اتمام آیه نیز دوباره معنی کل آیه را بخوانید.

5.        در آ خر سعی کنید ارتباط هر آیه با آیه قبل و بعدش را پیدا کنید .

با انجام مراحل بالا شما بعد از حفظ یک یا چند جز می توانید 80 تا 90 درصد آیات را خودتان ترجمه کنید (به استثنای جزء سی ام چون لغات این جزء بیشتر وترجمه ی آن کمی دشوار تر است) .

 4. جمله بندی و تکرارهرآیه 

   پس از انجام سه مرحله بالا نوبت به تکرار آیه در ذهن و حفظ آن می رسد . در این مرحله شما باید باتوجه به صوتی که گوش داده اید و معنایی که از آن جمله فهمیدید به حفظ آن جمله (یعنی تا آنجایی که نوار وقف می کند) بپردازید .

اگر شما مراحل قبلی را به درستی انجام داده باشید این مرحله به آسانی انجام می شود.

5 . تکرار آیه حفظ شده با 3 تا 5 آیه قبل 

   این مرحله به منظور ماندگاری بیشتر حفظ و تثبیت آن می باشد . در این مرحله شما باید بعد از حفظ یک آیه چند آیه قبل از آن را مرور کنید یعنی در برای خود آن را از حفظ بخوانید و اگر قسمتی از آن را فراموش کرده اید  دوباره یاداوری کنید . این که تا چند آیه قبل را مرور کنید بستگی به طول آیات دارد به طوری که اگر آیات قبلی کوتاه باشند تا 5 آیه و اگر طولانی بودند تا 3 آیه قبل را مرور می کنید .

در آخر باید گفت که روش پنج گانه یکی از اصولی ترین روش های حفظ می باشد که مورد استفاده ی بیشتر حافظان قرآن قرار گرفته است واگر این پنج مرحله به درستی و با حوصله صورت گیرند شما به حفظی سالم و پایدار دست خواهید یافت

حسین ع حبیب میخواهد نه سگ

بزرگی با اشاره به این که انحرافات و بدعت ها به اساس عزاداری حسینی ضربه می زند، به بیان خاطره ای از آیت الله میرزا جواد تبریزی پرداخت و گفت:

استادمان روزی از دست یکی از مداحان در روی منبر گریه کرد و فرمودند « برخی از مداحان می آیند و می گویند که مثلا من سگ حسینم!

مگر امام حسین (ع) سگ می خواهد! اباعبدلله (ع) انسان هایی مثل حبیب، مسلم بن عقیل ، علی اکبر، عباس بن علی و ... می خواهد ؛ کسانی که عارف به دین باشند و به معنای حقیقی انسان باشند. همه ما هم باید به چنین الگوهای راستینی تأسی کنیم و سعی نماییم نه در حرف و شعار، بلکه در عمل، امام حسینی باشیم و مهم تر این که حسینی باقی بمانیم.

 .......

به تعبیر استاد شهید مطهری در روزگار کنونی ما باید برای دروغ هایی که به امام حسین(ع) بسته اند، گریه کنیم !

بحران عشق

بحران امروزی در جهان ، بحرانِ عشق است و ما عشق را کم داریم ولی نفس یا من ، زیاد داریم : اینکه چه کنم تا بیشترین لذت را از این عالم ببرم ، یا چه کار کنم که من بیشترین سود را داشته باشم؟ ولی نمی گوییم چه کار کنیم که انسانها در صلح و دوستی باشند و همدیگر را بفهمند و بفهمیم.
عقایدمان را به یکدیگر تحمیل نکنیم بلکه عرضه کنیم !

شیطان در قیامت می گوید : من کارم گمراهی نیست بلکه من فقط عرضه کردم و شما قبول کردید . این عالم ، عالم عرضه است نه تحمیل وگرنه اگر تحمیل باشد که اصلا کسی قیمتی پیدا نمی کند.

اگر بخواهیم این بحران جهانی را تخفیف بدهیم ( بحران من گرایی ) ، باید از خودمان شروع کنیم و بهانه ی دوست و حکومت و کشور و … را نداشته باشیم .

اگر به اندازه ی خودم از نفس کم کنم و به عشق بیفزایم، بر عالم تأثیر می گذارد.

اگر انسان به راستی عاشق شود همه ی مردم می فهمند . در سخن گفتنش و رفتار و حرکاتش مشخص است .همه ی شرافتها در این است که انسان عاشق شود. بهترین رسواییِ ما ، رسواییِ عشق است…

مولانا می فرماید :

هر چه گوید مرد عاشق بوی عشق از دهانش می‌جهد در کوی عشق گر بگوید فقه ، فقر آید همه بوی فقر آید از آن خوش دمدمه ور بگوید کفر دارد بوی دین آید از گفت شکش بوی یقین

(دکتر الهی قمشه ای)

امسال چه چیز در انتظارم است؟

امسال چه چیز در انتظارم است

پروردگارا ،همان را میخواهم که تو برایم خواسته ای
 

تنها از تو میخواهم :
 

آنقدر به من ایمان عطا کنی تا در هر آنچه بر سر راهم قرار می دهی تو را ببینم و

خواستت را

آنقدر امید و شجاعت تا نومید نشوم
 

و آنقدر عشق و محبت ....هر روز بیش از روز قبل عشق نسبت به

خودت و آنان که در اطرافم هستند